W oparciu o informacje uzyskane od Larry T. Nixa z USA, wybitnego kolekcjonera i propagatora tematu librariana, a także własnych poszukiwań prezentuję krótką historię tematu wraz z podaniem wybranych informacji o kolekcjonerach, publikacjach i wystawach tematycznych.
American Topical Association posiada szereg podtematów do Bibliofilatelii oznaczonych kodami. Są to:
| Biblia (Biblical) | kod nr. 648 |
| Książki (Books) | kod nr. 626 |
| Edukacja (Education) | kod nr. 338 |
| Biblioteki (Libraries) | kod nr. 629 |
| Manuskrypty (Manuscript) | kod nr. 401 |
| Druk (Printing) | kod nr. 635 |
| Szkoły (Schools) | kod nr. 340 |
| Uniwersytety (Universities) | kod nr. 341 |
Jerzy Duda, Kaganek oświaty, "Filatelista" nr 4 /966/ kwiecień 2003 s.184-186 oraz III strona okładki z reprodukcjami znaczków.
Autor artykułu zaproponował dla tematu bibliofilatelia specjalny graficzny znak w postaci rysunku "kaganka oświaty" czyli lampki oliwnej, która w czasach antycznych służyła celom kultu religijnego, a w nowszych czasach symbolizuje, w wielu krajach świata, wiedzę, edukację zarówno na poziomie niższym jak i wyższym oraz walkę z analfabetyzmem. Najczęściej kaganek oświaty łączony jest na znaczkach z książką, a także ludźmi uczącymi się z książki. W artykule przedstawiono 18 przykładów wykorzystania kaganka oświaty zarówno na znaczkach pocztowych jak i na innym materiale filatelistycznym z 11 krajów do prezentowania tematów związanych z edukacją, szkolnictwem oraz podkreślenia edukacyjnej roli książki.
Autor przypomniał sugestywne wykorzystanie symbolu kaganka oświaty w wierszu i dziele malarskim. Alegoryczne przedstawienie "oświaty" w postaci kobiety trzymającej lampkę oliwną / kaganek oświaty/ , która rozprasza mrok niewiedzy , a równocześnie umożliwia czytanie książek dwojgu dzieciom tulącym się do kobiety stało się w Polsce przełomu XIX i XX wieku graficzną ilustracją hasła "przez oświatę do wolności", a zarazem symbolem organizacji pod nazwą Towarzystwo Szkoły Ludowej.
Jerzy Duda, Najstarsze księgi w bibliofilatelii, "Filatelista" nr 10 /972/ z października 2003; s.528-530 . (Pierwszy artykuł drukowany w czasopiśmie pod wspólnym tytułem serii - Bibliofilatelia)
W artykule przypomniano podstawowe materiały do pisania stosowane w starożytności to znaczy Cyperus Papirus czyli papirus oraz membrana pergamenea inaczej pergamin. Na 16 ilustracjach zamieszczonych w artykule pokazano znaczki pocztowe, wydane w różnych krajach, przedstawiające zarówno papirus jako roślinę jak również karty papirusowe. Również na znaczkach pocztowych przedstawiony jest sposób produkcji pergaminu i karty pergaminowe. Znaczna część artykułu poświęcona jest historii form pierwszych książek i narzędzi do pisania. Opisano i pokazano, na reprodukowanych znaczkach pocztowych, zwoje papirusowe, kodeksy i inne formy takie jak: leporello oraz sposób składania książki nazwany motylkowy.
Jerzy Duda, Księgi rękopiśmienne, "Filatelista" nr. 1 /975/ ze stycznia 2004 r, s.16 - 21. (druga część artykułu o najstarszych księgach)
W bogato ilustrowanym artykule (23 fot.) autor zajął się najstarszymi księgami rękopiśmiennymi, których fragmenty , w postaci stron lub ich części, inicjałów, miniatur lub innych dekoracji oraz wybranych detali znalazły się na materiale filatelistycznym , szczególnie na znaczkach pocztowych. Zaprezentowano m. innymi miniatury z Ewangeliarza Ostromira wykonanego w latach 1056-1057, Ewangeliarza Vecenegina z 1096 r, Godzinek księcia de Berry, Godzinek Eleonory księżnej Toskanii oraz godzinek francuskich z XV wieku; inicjałów pochodzących z Graduału z klasztoru św. Jana z La Valetty ; miniatur z Kroniki Manassego oraz Kepes Kroniki z 1370 r.
Jerzy Duda, Księgi rękopiśmienne, "Filatelista" nr 2 /976/ z lutego 2004 r. s.82 - 87 (trzecia część artykułu o najstarszych księgach)
Autor zwraca uwagę na osiągnięcia w zakresie ksiąg rękopiśmiennych w krajach arabskich oraz Południowej Ameryce. Podaje przykłady wykorzystania na znaczkach pocztowych i blokach miniatur eposu perskiego Szah- name autorstwa Ferdousiego oraz miniatur z manuskryptów Iranu, Turcji i Pakistanu. Przykłady dotyczące rozwoju książki w Południowej Ameryce pochodzą z Meksyku i Peru. Dotyczy to szczególnie wydań na znaczkach miniatur z kodeksów meksykańskich.
Znaczną część artykułu autor poświęcił problemowi wynalezienia i produkcji papieru, który otwierał drogę drukarstwu. W artykule pokazano znaczki pocztowe oraz FDC różnych państw na których zobrazowano tradycyjną produkcję papieru.
Jerzy Duda, Mistrz Gutenberg i jego poprzednicy, "Filatelista" nr 3 /977/ z marca 2004. s.140 - 145
Artykuł poświęcony prawie w całości twórcy metody odlewania czcionek, prasy drukarskiej, składu farby drukarskiej to znaczy całego procesu drukowania. Wspomniano także w artykule o wcześniejszych od Gutenberga metodach odbijania tekstu i drzeworytów przy użyciu ruchomych czcionek stosowanych przez Koreańczyków w XIII wieku i w Chinach od VI wieku. W artykule wykorzystany jest bogaty materiał ilustracyjny w postaci znaczków pocztowych i kart pocztowych oraz stempli dotyczący Gutenberga wydawany w wielu krajach od 1900 roku ze szczególnym uwzględnieniem lat 1997- 2000, które poprzedzały rocznicę urodzin Mistrza Jana.
Jerzy Duda, Święty Jerzy od bibliofilatelii, "Filatelista" nr 4 /978/ z kwietnia 2004, s. 185 - 189.
Artykuł napisany z okazji międzynarodowego Dnia Książki i Praw Autorskich przypadającego na dzień 23 kwietnia czyli w imieniny św. Jerzego. Kataloński zwyczaj obdarowywania w tym dniu swoich znajomych książką i różą przyjął się również w Polsce. Autor przypomniał o polskich propozycjach utworzenia dnia książki jeszcze w latach dwudziestych XX wieku, o wielkich nazwiskach polskich drukarzy działających w Europie i przynoszących sławę polskiej typografii, a także o polskim Noblu z zakresu literatury, który w 1924 r otrzymał Władysław Reymont. Na tym tle, autor rozwinął zagadnienie udziału poczt wielu krajów w promowaniu książki na znaczkach pocztowych. Dotyczy to przede wszystkim sposobów prezentowania książki na znaczkach pocztowych i innym materiale filatelistycznym, zarówno książki jako przedmiotu, jak i książki w formie alegorycznej także w różnym kontekście oraz zestawieniu z innymi przedmiotami, budowlami jak i osobami. Bogato ilustrowany artykuł / 30 fot./ daje przegląd różnorodnych pomysłów autorów znaczków oraz rozwiązań graficznych w tym zakresie.
Jerzy Duda, Pierwsi drukarze i ich dzieła, "Filatelista" nr 5 /979/ z maja 2004, s. 252 -257.
Autor przedstawił krótka historię początków drukarstwa w różnych krajach, a także przypomniał niezwykłe dzieło czyli "Chronicum mundi" Hartmanna Schedla z 1493 r w którym znalazł się pierwszy opis i widok Krakowa. Widok ten posłużył Czesławowi Słani wybitnemu polskiemu projektantowi i grawerowi znaczków, do przygotowania najpiękniejszej "filatelistycznej wizytówki" miasta.
Na tle rozwoju drukarstwa europejskiego autor prezentuje postacie pierwszych słynnych drukarzy, a mianowicie Christopha Plantina i Jana Moretusa, których podobizny pojawiły się na znaczkach pocztowych wydanych przez pocztę Belgii już w latach czterdziestych XX wieku. W artykule znalazły się także informacje o innych drukarzach w tym o Dirku Martenie oraz Williamie Caxtonie. Wiele miejsca poświęcił autor dwom drukarzom związanym z Polską, a mianowicie Iwanowi Fiodorowi i Franciszkowi Skorynie. W bogato ilustrowanym artykule / 20 fot./ znalazły się także znaczki wydawane w latach dziewięćdziesiątych przedstawiające portrety pierwszych drukarzy z Mołdawii, Macedonii, Portugalii i Ukrainy.
Jerzy Duda, Aby mogła powstać książka, "Filatelista" nr 6 /980/ z czerwca 2004, s. 298 - 301 /część I/.
Autor podjął próbę zaprezentowania na znaczkach pocztowych historii pisma dzięki któremu mogła powstać książka. Pismo, jego powstanie, narodziny alfabetu, nabywanie umiejętności pisania i czytania to milowe kroki w tworzeniu książki jej upowszechnianiu. To również warunek edukacji i rozwoju cywilizacyjnego. Historię pisma rozpoczyna autor od ... rysunków naskalnych podając przykłady wielu ciekawych znaczków pocztowych wydawanych przez poczty różnych krajów dla prezentacji odkryć i badań. W materiale ilustracyjnym znalazły się groty w Lascaux, Niaux, El Castillo, Badajoz, Vale do Coa oraz Tassili wydawane przez poczty Francji, Monako, Hiszpanii, Portugalii, Zimbabwe i Algerii.
W dalszej części artykułu, bogato ilustrowanego materiałem filatelistycznym /17 ilustracji/, autor podaje przykłady rozwoju pisma aż do "wynalezienia" alfabetu na różnych kontynentach.
Jerzy Duda, Aby mogła powstać książka, "Filatelista" nr 7 /981/ z lipca 2004, s. 356 - 358 /część II/.
W drugiej części artykułu dotyczącego dziejów pisma na znaczkach pocztowych autor poświęcił wiele miejsca kaligrafii a także zabytkom pisma prezentowanym na znaczkach. Zwrócił także uwagę na słynnych badaczy odczytujących zapomniane pisma w tym szczególnie osiągnięcia J. F Champoliona, który pierwszy odczytał pismo egipskie /hieroglify/. W zakończeniu artykułu autor przypomniał narzędzia pisarskie, zwracając uwagę, że ptasie pióra /gęsie pióro/ używane było przez ponad 2400 lat.
Również i ta część artykułu jest bogato ilustrowana /19 ilustracji/.
Jerzy Duda, Aby mogła powstać książka, "Filatelista" nr 8 /982/ z sierpnia 2004, s. 420 - 421 /część III/.
W trzeciej części artykułu autor zaprezentował pismo runiczne także alfabet koreański uznawany przez część uczonych za najdoskonalszy system fonetyczny oraz alfabet słowiański - cyrylicę stworzona przez patronów Europy św.św. Cyryla i Metodego. Do zilustrowania tekstu wykorzystał autor interesującą kopertę FDC z 1946 r wydaną przez pocztę Korei, a także m. innymi wydawnictwa poczty Bułgarii, Macedonii, Syrii i byłego ZSRR oraz Danii.
Bibliofilatelia na stronach internetu, "Filatelista Małopolski" nr 2 (51) z czerwca 2003 . s . 6 - 8
Maria Kocójowa, Inspiracje edukacyjne w bibliofilatelii, "Filatelista Małopolski" nr 2 (51) z czerwca 2003, s. 8 - 10. Przedruk wstępu do katalogu wystawy pt. Bibliofilatelia 2
Jerzy Duda, Miłość do ksiąg zwana bibliofilatelią, / część I /; "Filatelista Małopolski" nr 3 (52) z września 2003 s. 9 - 10
Jerzy Duda, Miłość do ksiąg zwana bibliofilatelią, / część II /; "Filatelista Małopolski" nr. 4 (53) z grudnia 2003, s. 7- 9.
Artykuł drukowany w dwóch częściach zawiera idęę tematu o zaproponowanym tytule - bibliofilatelia - oraz jego krótką syntezę. Autor zawarł w artykule zarówno wyjaśnienie przyjętej nazwy, definicję a raczej opis tematu jak i proponowane podtematy / subtematy/, które mogą stanowić samodzielne kolekcje. W oparciu o własne doświadczenia oraz posiadaną kolekcję stara się uzasadnić tezę o możliwości połączenia dwóch pasji, a mianowicie bibliofilstwa i filatelistyki w niezwykły i unikatowy temat filatelistyczny dotyczący książki i jej roli w cywilizacji. Obie pasje doskonale się uzupełniają zarówno ze względu na podobieństwo materiału i sposobu "wytwarzania" - książki i znaczka pocztowego -jak i inspiracje edukacyjne.
Jerzy Duda, Bibliofilatelia (cz. 2), "Filatelista Kaliski" nr 1 (77) styczeń-marzec 2003 s. 21- 23
Jerzy Duda, Bibliofilatelia (cz.3), "Filatelista Kaliski" nr 2 (78) kwiecień-czerwiec 2003 s. 20 - 21
Jerzy Duda, Bibliofilatelia (cz.4), "Filatelista Kaliski" nr 3 (79) lipiec-wrzesień 2003, s. 19-21
Jerzy Duda, Introduccion a la bibliofilatelia, "HIBRIS /Revista de Bibliofilia/ " Nr. 16 lipiec-sierpień 2003 s. 1- 8.
W czasopiśmie HIBRIS znalazły się dwa artykuły, a mianowicie: tłumaczenia artukułu "Miłość do ksiąg zwana bibliofilatelią" oraz informacje zawarte na stronie internetowej www.bibliofilatelia.org.pl
Vieux chiffons et papiers recycles, "ATOUT timbres" nr 82, 15 mars au 15 avril 2004 s. 22 - 24
ERNESTO LOPEZ ARCOS - CHILE (pracownik biblioteki szkoły Św. Pawła w Vina del Mar, autor książek pisanych w systemie Brailla dla dzieci niewidomych, publicysta i tłumacz z języka rosyjskiego), www.usuarios.lycos.es/stampsbooks, E-mail:biblioteca@stpaul.cl
Kolekcja - "KSIĄŻKA ZAWSZE Z TOBĄ"
Wystawa filatelistyczna - "SESQUICHILE 2003" zorganizowana z okazji 150 lecia wydania pierwszego znaczka w Chile.
Nagroda - MEDAL BRĄZOWY
LARRY T. NIX - USA (pracownik - obecnie na emeryturze - publicznej biblioteki w Wisconsin), E-mail: nixlt@execpc.com
Kolekcja - "HISTORIA BIBLIOTEK W STANACH ZJEDNOCZONYCH AMERYKI PN."
Wystawa filatelistyczna - NARODOWA WYSTAWA ZNACZKÓW TEMATYCZNYCH zorganizowana przez Amerykańskie Stowarzyszenie Filatelistyki Tematycznej /ATS/ w Aurora, Colorado
Nagroda - MEDAL ZŁOTY
Jerzy Duda, Uniwersytety świata w bibliofilatelii i kartofilii, "Alma Mater" nr 49 marzec 2003, s. 26 - 27.
Redakcja "Alma Mater", miesięcznika Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, zainteresowała się w 2002 propozycją autora drukowania artykułów dotyczących wybranych uniwersytetów, ilustrowanych zarówno znaczkami jak i innym materiałem filatelistycznym okazjonalnie wydawanymi z różnych okazji, ale związanych z danym uniwersytetem, oraz widokówkami tematycznie związanymi z tym uniwersytetem. Początek dała temu wystawa pt. "Bibliofilatelia 2" zorganizowana w Bibliotece Jagiellońskiej w grudniu 2001.
W artykule o niewielkiej objętości autor przedstawił swoje zamierzenia oraz na początek zaproponował uniwersytet w Oslo. Krótka historia powstania uniwersytetu ilustrowana została znaczkiem pocztowym wydanym w 1941 r oraz dwoma widokówkami z 1903 r i okresu międzywojennego.
Jerzy Duda, Uniwersytet Indii Zachodnich w bibliofilatelii, "Alma Mater" nr 52 lato 2003, s. 42-43.
Przedmiotem zainteresowania autora stał się uniwersytet Indii Zachodnich zlokalizowany na Jamajce i utworzony w 1951 r. Uniwersytet posiada, wg autora, największą liczbę znaczków i innego materiału filatelistycznego szacowaną na ok. 70 tylko samych znaczków pocztowych ściśle wiążących się z działalnością tego uniwersytetu. W artykule pokazano 9 wybranych znaczków wydawanych przez poczty różnych wysp należących do archipelagu Dużych i Małych Antyli.
Jerzy Duda, Uniwersytet Wileński na znaczkach i kartkach pocztowych, "Alma Mater" nr 53 październik 2003, s. 24 - 27.
Bogato ilustrowany artykuł / 14 ilustracji/ zawiera krótką historię uczelni, szereg ciekawostek z życia uniwersytetu jak i opisy wielu wybranych znaczków , kopert oraz widokówek wydawanych z różnych okazji, przede wszystkim jubileuszy, ale także znaczków wydawanych dla uczczenia rocznicy druku pierwszej książki oraz innej książki, której autorem był pierwszy rektor uniwersytetu ks. Jakub Wujek.
Jerzy Duda, Estoński Uniwersytet w Tartu na znaczkach i kartkach pocztowych, "Alma Mater" nr. 55 grudzień 2003, s. 39 - 42.
Kontynuując cykl artykułów o uniwersytetach , które są ilustrowane znaczkami pocztowymi i widokówkami, autor wybrał uniwersytet w Tartu, mieście zwanym wcześnie Dorpat. W uniwersytecie tym kształciło się wielu znakomitych Polaków, stąd też wybór tej właśnie uczelni. Tradycyjnie już autor na tle historii uniwersytetu prezentuje i opisuje wybrany przez siebie i ciekawy materiał filatelistyczny jak i stare widokówki ilustrujące opowieść o uczelni.
Jerzy Duda, "Albertina" na znaczkach i kartach pocztowych, "Alma Mater" nr 57-58, luty-marzec 2004, s.38 - 40.
Uniwersytet w Królewcu dzisiaj zwanym Kaliningradem jest kolejna uczelnią której autor poświęcił artykuł. Uniwersytet znany przede wszystkim jako uczelnia luterańska w której wykładał Immanuel Kant. Uczenia "uboga" w materiał filatelistyczny na który składają się jeden znaczek z podobizną założyciela Wielkiego Mistrza Zakonu Krzyżackiego Albrechta i jeden okolicznościowy stempel z okazji rocznicy 400 lecia uniwersytetu oraz kartka pocztowa. Natomiast ciekawy materiał stanowią widokówki a których pięć ilustruje tekst artykułu.
Jerzy Duda, Uniwersytet we Lwowie w filatelistyce i na widokówkach, "Alma Mater" nr 59 kwiecień 2004, s. 49 - 53.
Historia Uniwersytetu we Lwowie ilustrowana jest 7 widokówkami, 1 znaczkiem , 2 kartami pocztowymi i 3 kopertami. Zachowując przyjęte dotychczas zasady autor przybliżył Czytelnikom historię uniwersytetu ściśle związanego z Polską do 1939 r. Podał szereg ciekawostek oraz opisał materiał ilustracyjny.
Jerzy Duda, Moskiewski Uniwersytet im. M.W. Łomonosowa w filatelistyce i na widokówkach, "Alma Mater" nr 61 czerwiec 2004, s. 36 - 38.
Bogato ilustrowany artykuł zarówno materiałem filatelistycznym jak i widokówkami prezentuje zarówno inicjatora i twórcę planu zorganizowania uniwersytetu niezwykłego uczonego rosyjskiego M. W. Łomonosowa jak i budynki uniwersyteckie. Uniwersytet utworzony w 1755 roku w latach siedemdziesiątych XX wieku stał się największą uczelnią w b. ZSRR, a nowy kompleks budynków zlokalizowany na Wzgórzach Leninowskich do dzisiaj jest architektonicznym symbolem Moskwy. W materiale ilustracyjnym na uwagę zasługuje widokówka /fotografia/ ukazująca budynki dawnego uniwersytetu wykonana przy użyciu kamery panoramicznej w latach pięćdziesiątych XX w.
Jerzy Duda, Uniwersytety Austrii na znaczkach pocztowych i widokówkach, "Alma Mater" nr 62 lato 2004, s. 12 - 15.
Głównym tematem artykułu jest Uniwersytet w Wiedniu, który powstał zaledwie rok później od Uniwersytetu Krakowskiego. Założycielem Uniwersytetu był arcyksiąże austriacki Rudolf IV Habsburg, który w 1365 roku dokonał aktu erekcji. Artykuł jest bogato ilustrowany widokówkami pochodzącymi nawet z końca XIX bowiem główny budynek uniwersytetu znajdujący się na Ringu budowany w latach 1868 - 1884 stał się częstym motywem widokówek. Autor zwrócił także uwagę na zainteresowanie poczty Austrii tematem dotyczącym uniwersytetów i szkół wyższych bowiem jest szereg wydawnictw ukazujących zarówno budynki na znaczkach pocztowych jak i np. podobizny ludzi zasłużonych oraz pieczęcie.